Marta Borkowska


Każdy w końcu zaczyna się zastanawiać: co z moją emeryturą? A co z moją emeryturą jeśli pracuję w Wielkiej Brytanii? Czy nasz polski ZUS uzna moje wypracowane ubezpieczenie? A jeśli zostanę, to czy bedę otrzymywać emeryturę tutaj?

Emerytura - w Polsce czy w Wielkiej Brytanii

Od 1 maja 2004 roku otrzymaliśmy prawo do powoływania się na przepisy wspólnotowe dotyczące koordynacji systemów zabezpieczeń (zwanych świadczeniami socjalnymi). Mówiąc wprost, od 1 maja 2004 okres pracy w krajach państw członkowskich (należących do Unii Europejskiej) zostanie nam zaliczony do emerytury w Polsce. Analogicznie, okres pracy w Polsce wlicza się do emerytury wypłacanej np. w Wielkiej Brytanii. Możemy też nabyć prawo do emerytury w kilku innych krajach! Ale po kolei. Oczywiście zasady nabycia prawa do emerytury dotyczą tylko tych, którzy czy to w Polsce czy poza nią pracowali legalnie. Dotyczy to także osób prowadzących działalność gospodarczą i opłacających z tego tytułu składki na ubezpieczenie, pracujących na umowach zlecenia lub o dzieło - jeśli były od nich odprowadzane składki na ubezpieczanie. Oczywiście chodzi o ubezpieczenie społeczne, czyli ZUS.

Podstawowe zasady nabywania prawa do emerytury

Sposób przyznawania uprawnienia do emerytury na terenie Unii Europejskiej podlega kilku zasadom. W każdym kraju należącym do UE obowiązują te same zasady. Niezależnie od tego czy wracamy do kraju, czy też pozostajemy w Wielkiej Brytanii, (lub innym kraju członkowskim), zasady będą zawsze te same:

- zasada równego traktowania – oznacza że, np. obywatel polski, ubiegający się o emeryturę w Wielkiej Brytanii nabędzie ją na takich samych zasadach jak obywatel brytyjski, zgodnie z zasadami prawa obowiązującego w Wielkiej Brytanii.

- zasada sumowania okresów ubezpieczenia lub zamieszkania - oznacza, że przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy pracy lub przebywania w każdym z państw członkowskich, niezależnie w jakim kraju członkowskim staramy się o emeryturę (w Polsce okresy składkowe i nieskładkowe). Jeżeli więc ktoś ubiega się o emeryturę np. w Polsce i zgodnie z polskim prawem brakuje mu lat ubezpieczenia (płacenia składek) żeby emeryturę uzyskać, to może sobie zaliczyć do ubezpieczenia lata przepracowane w innym kraju. Ta sama zasada obowiązuje, jeśli ktoś stara się o emeryturę w innym kraju; np. we Francji. Może wtedy doliczyć lata z ubezpieczenia w Polsce. Tak więc osoba, która w ciągu całego życia pracowała w różnych państwach członkowskich a w żadnym nie przebyła okresu ubezpieczenia wymaganego do nabycia uprawnień emerytalnych lub renty (na podstawie wewnętrznych przepisów prawnych) a spełniła warunek dotyczący posiadania wymaganego stażu - biorąc pod uwagę wszystkie udowodnione okresy ubezpieczenia lub okresy zamieszkania w różnych państwach członkowskich – nie będzie w gorszej sytuacji niż osoba, która całe życie była ubezpieczona w jednym państwie. Jednym słowem, okresy ubezpieczenia i pobyt w każdym kraju członkowskim zostaną podliczone razem.

- zasada zachowania praw nabytych - emerytury nabyte na podstawie prawa jednego lub kilku państw członkowskich nie mogą doznać żadnego uszczerbku, w szczególności nie mogą zostać obniżone, zmienione, zawieszone lub uchylone z tego powodu, że przebywasz lub mieszkasz w kraju innym, niż tym, w którym emerytura jest wypłacana. Stosowanie tej zasady powoduje, że jeżeli ustawodawstwo jednego z państw członkowskich przewiduje wypłacanie dodatku do emerytury lub renty wyłącznie osobom zamieszkałym w tym państwie, dodatek taki będzie wypłacany również osobom uprawnionym do emerytury lub renty z instytucji ubezpieczeniowej tego państwa i osobom zamieszkałym w każdym innym państwie członkowskim. Czyli: jeśli masz emeryturę w UK i tam są przewidziane dodatki czy waloryzacje - a jesteś Polakiem - to również ci przysługują. Pod warunkiem jednak, że właśnie tam nabyłeś prawo do emerytury. Jeżeli prawo nabyłeś w Polsce, podlegasz procedurom wg prawa polskiego.

- zasada transferu świadczeń - oznacza, że emeryturę wypłaca ci się tam gdzie mieszkasz, niezależnie w jakim państwie nabyłeś prawa. Zgodnie z tą zasadą polska instytucja ubezpieczeniowa zobowiązana jest przekazywać polską emeryturę lub rentę osobie uprawnionej, zamieszkałej np. w Hiszpanii. Na przepisy te można powoływać się od 1 maja 2004 r. również przed polskimi instytucjami ubezpieczenia społecznego (ZUS, KRUS, organami emerytalno-rentowymi Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Sprawiedliwości) oraz przed polskimi sądami.